عزيز الله بيات
315
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
آسيا چين : در چين سلسله يوان مغول سلطنت مىكرد ( 1279 - 1368 م . ) دهلى : آخرين فرد شاخه شاهان خلجى سلاطين دهلى ، ناصر الدين خسرو شاه است . ( 720 ه . ق . ) ( 1320 م . ) سومين شاخه از سلاطين دهلى سلسله تغلقيه « 1 » است . مؤسس اين سلسله غياث الدين تغلق ( تغلق شاه ) است . ( 720 - 725 ه . ق . ) ( 1320 - 1324 م . ) در آغاز ، غلامى بيش نبود ولى در دستگاه سلاطين خلجى ترقى كرد . پس از كشته شدن آخرين فرمانرواى سلسله خلجى به دهلى لشكر كشيد و آنجا را به تصرف خود درآورد و در سال 720 هجرى ( 1320 م . ) به تخت سلطنت نشست . بعد از وى سلطنت به پسرش محمد ابن تغلق رسيد . ( 725 - 752 ه . ق . ) ( 1324 - 1351 م . ) عثمانى : فرمانرواى عثمانى در اينزمان عثمان اول است كه توانست با كمك سپاهيان خود حكومت نشينهاى كوچك مسيحى را براندازد و مناطق تحت نفوذ خود را در شمال غربى آسياى صغير توسعه دهد . بعد از مرگش پسر او ، اورخان در سال 727 هجرى بورسه را فتح كرد . حكمرانان مغول كه از طرف ابو سعيد بهادر خان تعيين مىشدند ، غالبا در قيصريه مستقر مىشدند و بر فلات آسياى صغير تا آنكارا حكومت مىكردند . آخرين اين حكمرانان ، تيمور تاش چوپانى بود ، كه در سال 722 هجرى دعوى مهدويت كرد و سكه و خطبه به نام خود گردانيد و از پادشاهان و امراى مصر يارى خواست . امير چوپان مأمور دفع او شد ، تيمور تاش به مصر گريخت و ارتنا « 2 » نايب خود را جانشين خود قرار داد . يمن : فرمانرواى سلسله رسوليان يمن در اينزمان ، على ابن داود رسولى ملقب به الملك المجاهد رسولى است . ( 721 - 764 ه . ق . ) ( 1321 - 1363 م . ) وى مؤلف كتاب الاقوال الكافيه و الفصول الشافيه فى علم البيطره است كه مشتمل است بر مطالب سودمندى در ارتباط با پرورش حيوانات اهلى .
--> ( 1 ) . Togloguyye . ( 2 ) . Ertena .